Cosmetica etiketten lezen doe je zo; wat een etiket je (niet) vertelt!

Cosmetica etiketten lezen

Cosmetica etiketten lezen doe je zo; wat een etiket je (niet) vertelt!

Wij hebben jullie in eerdere blogs al regelmatig verwezen naar het productlabel en we hebben al meermaals gesproken over ingrediënten die je beter kunt vermijden; maar hoe doe je dat nu eigenlijk: zo’n label lezen? Waarom staan er vaak van die ingewikkelde namen op? En wat kun je er eigenlijk allemaal uit afleiden?

Wat staat er op een etiket?

In Europa is bij wet vastgelegd wat er minimaal op een etiket van een cosmetisch product moet worden vermeld. Hieronder vallen een aantal voor de hand liggende dingen, zoals de merknaam en de productnaam, de gegevens van de fabrikant en/of de distributeur en het producttype, maar ook minder voor de hand liggende zaken zoals het gewicht/het volume van het product, gebruiks- en opslagcondities, de houdbaarheid en een traceerbaarheidscode met een batchnummer en een productiedatum. Deze informatie kan worden weergegeven in tekst, maar er mag ook gebruik gemaakt worden van iconen. Bekende voorbeelden zijn het open zalfpotje met een getal erin voor de houdbaarheid na openen en het thermometertje met een temperatuur erbij voor de bewaartemperatuur.

Tot slot, en dat is misschien wel het belangrijkste, is het verplicht om op je product een ingrediëntenlijst te vermelden. Dit om ervoor te zorgen dat elke consument in principe kan weten wat hij/zij op zijn lichaam smeert.

De ingrediëntenlijst oftewel de INCI

Binnen Europa, de VS, Japan en China wordt voor het benoemen van de ingrediënten gebruik gemaakt van de zogenaamde International Nomenclature of Cosmetic Ingredients oftewel de INCI. Dit systeem van gestandaardiseerde naamgeving is opgericht in het begin van de jaren 70 toen export van cosmetica toenam en het steeds belangrijker werd dat iedereen –  onafhankelijk van taal of locatie –  kon lezen wat er voor ingrediënten in hun cosmetica zitten. Op het moment zitten er meer dan 16000 cosmetische ingrediënten in deze database en er komen er dagelijks bij. Het is ook de INCI die vaststelt dat plantenextracten en fruitwaters worden weergegeven met hun Latijnse benaming. Ook is het verplicht om bij de Latijnse benaming toe te voegen welk deel van de plant/het fruit voor de extractie is gebruikt (dus de bloem, de noot, het blad, de stam….) en wat voor soort extract het is (is het een gel, een sap, een poeder…). Zo wordt Shea boter dus Butyrospermum parkii boter en zoete amandel olie dus Prunus Amygdalus Dulcis oil.  Dit klinkt misschien ingewikkeld en leest soms lastig, maar er is voor gekozen omdat de Latijnse benaming van planten overal gelijk is, terwijl de triviale naam (de naam in de volksmond) van een plant nogal kan verschillen per land en zelf per dialect. Gelukkig mag een producent wel de triviale naam toevoegen na de Latijnse benaming en tussen haakjes.

Er zit echter 1 addertje onder het gras, deze volgorde op basis van concentratie is slechts verplicht voor ingrediënten die aanwezig zijn in concentraties van meer dan 1%.

De ingrediënten op het etiket moeten niet alleen met een geharmoniseerde naam worden weergegeven, maar ook op een vaste volgorde. Het is bij wet verplicht om de ingrediënten te vermelden op volgorde van hoeveel erin zit, met het meest voorkomende ingrediënt van boven en het laagst gedoseerde ingrediënt van onder. Er zit echter 1 addertje onder het gras, want deze volgorde op basis van concentratie is slechts verplicht voor ingrediënten die aanwezig zijn in concentraties van meer dan 1%. Alle ingrediënten die lager gedoseerd zijn mogen op vrije volgorde worden genoemd. Zo kan het dat ingrediënten die slechts voor marketing redenen zijn toegevoegd aan hele lage concentraties, toch hoger op het etiket staan dan bepaalde essentiële onderdelen van een formulering die echter misschien niet zo geliefd zijn bij de koper. In veel producten staat vitamine E ergens midden op de lijst en de conservering ergens onderaan, terwijl de concentraties van deze twee grondstoffen over het algemeen andersom liggen.

Hoe weet ik dan wat de concentratie is van bepaalde ingrediënten?

Je kunt uit de ingrediëntenlijst natuurlijk niet exact aflezen of iets er alleen inzit voor de marketing of dat het ook werkelijk actief is, maar je kunt wel een idee krijgen van de gebruikte concentraties met de volgende trucjes:

  • Over het algemeen wordt de bulk van een cosmetisch product gevormd door de eerste 5 ingrediënten op de lijst. Nummer 1 (meestal water) zit meestal aan een concentratie van boven de 50% en kan zo hoog zijn als 95%. De 4 die daarop volgen zijn vaak gedoseerd tussen de 1 en de 5 %. Alles wat daarna komt zit over het algemeen onder de 1%. Dit komt omdat grondstoffen duur zijn en hoe meer er van een grondstof inzit, hoe meer het product gaat kosten. Let wel op: dit is een vuistregeltje en er zullen vast producten zijn waar 6 of 7 ‘hoog gedoseerde’  ingrediënten inzitten, maar deze zijn eerder zeldzaam.
  • Plantenextracten en parfum zijn kostbaar en over het algemeen actief op lage concentratie. Wanneer je dus op een ingrediëntenlijst ergens halverwege een 3 of 4-tal plantenextracten tegenkomt, kun je ervan uitgaan dat alles wat na deze lijst komt onder de 1% gedoseerd is.
  • Als je al vaker naar ingrediëntenlijsten hebt gekeken ken je vast de namen van de meest voorkomende conserveermiddelen zoals Phenoxyethanol, Benzyl alcohol en Parabenen. Conserveermiddelen zijn altijd gedoseerd in een concentratie van minder dan 1% dus als je deze boven aan de lijst tegen komt weet je dat alle andere ingrediënten zeer laag gedoseerd zijn.

Je ziet dat als je goed kijkt, je heel veel kunt zeggen over hoeveel er van iets in je product zit. Houd ook in gedachten dat de functie van je product over het algemeen bepaald zal worden door de eerste ingrediënten in de lijst. Er zijn uitzonderingen, zoals Hyaluronzuur en Retinol (vitamine A) die bij hele lage concentraties actief zijn maar voor de meeste actieve stoffen heb je echt wel meer dan 1% nodig om het beoogde effect te verkrijgen. Als zij dus onderaan de lijst voorkomen, zullen ze misschien bijdragen aan het effect, maar niet de hoofdverantwoordelijke zijn.

Onderaan de lijst: parfumallergenen

Veel mensen zijn gevoelig voor geurstoffen en kunnen hier allergische reacties door krijgen. Daarom is door de IFRA (de International Fragrance Association) een lijst opgesteld met de 26 meest voorkomende allergenen in parfum. Deze 26 stoffen moet een producent op het etiket vermelden wanneer deze aanwezig zijn in een concentratie van hoger dan 0.01% voor rinse-off producten (zoals shampoo en douchegel) en hoger dan 0.001% voor leave-on producten (zoals handcrèmes, make-up en body lotions). Deze 26 stofnamen zijn ingrediënten zoals Linalool, Citral, Cinnemal en Citronellol: over het algemeen kun je er een plantje, een vrucht of een kruid in herkennen. Deze allergenen staan altijd onderaan de ingrediëntenlijst en kunnen afkomstig zijn uit de parfum die is gebruikt, maar ook uit essentiële oliën of plantenextracten. Hieronder vind je een tabel met alle 26 parfumallergenen.

De 26 parfumallergenen die op een label moeten worden gedeclareerd wanneer ze aanwezig zijn aan een concentratie van boven de 0.01% voor rinse-off en boven de 0.001% voor leave-on producten
Amyl cinnamal
Benzyl alcohol
Cinnamyl alcohol
Citral
Eugenol
Hydroxycitronellal
Isoeugenol
Amylcinnamyl alcohol
Benzyl salicylate
Cinnemal
Coumarin
Geraniol
Hydroxyisohexyl 3-cyclohexine carboxaldehyde
Anisyl alcohol
Farnesol
Butylphenyl methylpropional
Linalool
Benzyl benzoate
Citronellol
Hexyl cinnamal
Limonene
Methyl 2-octynoate
Alpha-isomethyl ionone
Evarnia prunastri (oak moss extract)
Evarnia furfuracea (treemoss extract)
Benzyl cinnamate

Niet verplichte toevoegingen op het etiket en marketing claims

Op veel verpakkingen kom je naast de verplichte onderdelen ook een hoop marketingclaims tegen. Deze staan vooral op het etiket om producten van elkaar te onderscheiden. Deze claims zijn echter over het algemeen niet gereguleerd en kun je daarom beter niet al te serieus nemen. Zo betekent hypoallergeen wel dat de kans kleiner is dat je een allergische reactie krijgt bij gebruik van dit product maar biedt de claim geen garantie dat je er geen krijgt. Dermatologisch getest geeft op een label alleen maar aan dat er testen zijn uitgevoerd maar niet dat het product dermatologisch is goedgekeurd. Ook claims als natural, organic of free-from zijn niet altijd zo strikt als ze lijken: ze mogen worden toegevoegd op een label wanneer aan een bepaalde minimumgrens wordt voldaan en geven geen garantie voor de volledige afwezigheid. In een volgende blog meer hierover.

Ik hoop dat ik jullie zo een beetje een idee heb gegeven wat je allemaal kunt afleiden uit een etiket. Een etiket lezen is misschien niet zo eenvoudig maar wel belangrijk als je producten oprecht wilt vergelijken.

Christine

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *